Quartal Voicing คือแนวคิดการวางเสียงคอร์ดด้วยการซ้อนโน้ตเป็นระยะคู่ 4 แทนการเรียงเสียงแบบคู่ 3 ที่พบในคอร์ด Major และ Minor ทั่วไป เสียงที่ได้จะโปร่ง ลอย กว้าง และให้ความรู้สึกร่วมสมัยมากขึ้น จึงพบได้บ่อยใน Jazz, Fusion, เพลงประกอบภาพยนตร์, Neo Soul รวมถึงงานเรียบเรียงเพลงสมัยใหม่ เพราะช่วยให้ฮาร์โมนีไม่บอกอารมณ์ตรงเกินไป และเปิดพื้นที่ให้เมโลดี้กับเบสทำหน้าที่ได้อิสระกว่าเดิม แนวคิดนี้จึงไม่ใช่เพียงทฤษฎีบนกระดาษ แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้มือกีต้าร์ มือคีย์บอร์ด และผู้เรียบเรียงเพลงสร้างบรรยากาศใหม่ให้เพลงได้จริง
Quartal Voicing แตกต่างจากคอร์ดทั่วไปอย่างไร
คอร์ดทั่วไปในดนตรีตะวันตกมักสร้างจากการซ้อนเสียงแบบคู่ 3 เช่น C - E - G ซึ่งเป็นโครงสร้างของ Triad แต่แนวคิดนี้เปลี่ยนมาใช้การซ้อนเสียงแบบคู่ 4 เช่น C - F - Bb หรือ D - G - C แทน
ถ้ายังไม่แม่นเรื่องโครงสร้างคอร์ดพื้นฐาน ควรทบทวน เจาะลึกเรื่องคอร์ดกีต้าร์ ก่อน เพราะจะช่วยให้เข้าใจความต่างระหว่างคอร์ดแบบคู่ 3 กับคอร์ดที่เรียงเสียงแบบคู่ 4 ได้ชัดขึ้น
ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่อารมณ์ของเสียง คอร์ดแบบคู่ 3 มักบอกความเป็น Major หรือ Minor ได้ค่อนข้างชัด ขณะที่การเรียงเสียงแบบคู่ 4 ให้ความรู้สึกกว้าง ลอย และไม่รีบสรุปอารมณ์ของคอร์ดมากเกินไป จึงเหมาะกับเพลงที่ต้องการบรรยากาศร่วมสมัย หรือเพลงที่ต้องการให้เมโลดี้กับเบสเป็นตัวนำอารมณ์หลัก
ทำไมเสียงแบบคู่ 4 ถึงฟังโมเดิร์น
เมื่อซ้อนเสียงด้วยคู่ 4 คอร์ดจะมีทั้งความตึงและความโปร่งในลักษณะที่ต่างจากคอร์ดทั่วไป ผู้ฟังจึงรับรู้ได้ว่าเสียงเปิดกว้าง มีพื้นที่ และไม่ถูกกำหนดด้วยอารมณ์ Major หรือ Minor มากเกินไป โดยเฉพาะเมื่อนำไปใช้ร่วมกับคอร์ด Add9, Sus หรือเสียงเปิดสายบนกีต้าร์
แนวเสียงลักษณะนี้พบได้มากใน Jazz สมัยใหม่ และถูกนำไปใช้ในเพลงประกอบภาพยนตร์, Ambient, Fusion รวมถึง Pop ยุคใหม่ เพราะช่วยเพิ่มความซับซ้อนให้เพลงได้ โดยไม่ทำให้เสียงแน่นหรืออึดอัดเกินไป
วิธีสร้าง Quartal Voicing เบื้องต้น
วิธีเริ่มต้นที่เข้าใจง่ายคือเลือกโน้ตหนึ่งตัวเป็นจุดตั้งต้น แล้ววางโน้ตถัดไปให้ห่างกันเป็นคู่ 4 ต่อเนื่อง เช่น
- C - F - Bb
- D - G - C
- E - A - D
สำหรับผู้อ่านที่ต้องการดูคำอธิบายเชิงทฤษฎีเพิ่มเติม หัวข้อ Quartal, Quintal, And Secundal Harmony ของ University Of Puget Sound อธิบายแนวคิดการซ้อนเสียงด้วยคู่ 4 และคู่ 5 ได้อย่างเป็นระบบ
สิ่งสำคัญคือไม่ต้องรีบตั้งชื่อคอร์ดทันที ควรฟังภาพรวมของเสียงและความสัมพันธ์กับเบสก่อน เพราะการเรียงเสียงแบบคู่ 4 ชุดเดียวกันอาจให้ความหมายทางคอร์ดต่างกัน เมื่อเบสหรือบริบทของเพลงเปลี่ยนไป
วิธีเลือกโน้ตบนสุดให้คอร์ดฟังเป็นเพลงมากขึ้น
การเรียงเสียงแบบคู่ 4 จะฟังเป็นดนตรีมากขึ้น หากไม่ได้มองเพียงรูปคอร์ด แต่มองด้วยว่าโน้ตบนสุดกำลังทำหน้าที่อะไรในเพลง เพราะโน้ตบนสุดมักเป็นเสียงที่ผู้ฟังรับรู้ได้ชัดที่สุดในคอร์ด
- เลือกโน้ตบนสุดให้สัมพันธ์กับเมโลดี้หลักของเพลง
- ถ้าเมโลดี้อยู่ในย่านสูงมาก ควรหลีกเลี่ยงการวางคอร์ดทับในย่านเดียวกัน
- ถ้าต้องการเสียงลอย ให้ใช้โน้ตบนสุดที่เป็น 9th, 11th หรือ 13th ของคอร์ด
- ถ้าต้องการเสียงนิ่งขึ้น ให้ใช้โน้ตบนสุดที่ใกล้กับโน้ตหลักของคอร์ด
- บนกีต้าร์ ควรลองย้ายฟอร์มจับคอร์ดไปหลายตำแหน่ง เพื่อฟังว่าย่านเสียงใดเข้ากับเพลงมากที่สุด
- บนคีย์บอร์ด ควรแบ่งหน้าที่ของมือซ้ายกับมือขวาให้ชัด เพื่อไม่ให้คอร์ดแน่นเกินไปในย่านกลาง
ถ้าต้องการเข้าใจว่าโน้ต 9th, 11th และ 13th ส่งผลต่อสีสันของคอร์ดอย่างไร สามารถอ่าน การใช้ Chord Extensions กับคอร์ด 7, 9, 11, 13 ควบคู่กันได้
ทดลองใช้บนกีต้าร์
สำหรับมือกีต้าร์ การใช้คอร์ดคู่ 4 เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ช่วยให้การคอมป์คอร์ดหรือการเล่น Rhythm ฟังร่วมสมัยขึ้น โดยเฉพาะในแนว Jazz Fusion, Lo-Fi และ Neo Soul
ตัวอย่างฟอร์มจับคอร์ดที่ใช้บ่อยบนสาย 4-3-2 คือ
- 5-5-6
- 7-7-8
- 10-10-11
แม้ฟอร์มจะดูเรียบง่าย แต่สิ่งที่ทำให้เสียงออกมาดีคือการควบคุมไดนามิกและจังหวะ ไม่ใช่เพียงการจับคอร์ดให้ถูกต้อง เพราะคอร์ดลักษณะนี้จะฟังสวยขึ้น เมื่อผู้เล่นเว้นพื้นที่ให้เสียงก้องและเสียงค้างทำงานร่วมกับเพลง
แนวทางใช้กับกีต้าร์โดยไม่ให้เสียงรก
บนกีต้าร์ เสียงแบบคู่ 4 มีข้อดีคือจับง่ายและเลื่อนตำแหน่งได้สะดวก แต่ถ้าเล่นหนาเกินไป หรือปล่อยเสียงค้างมากเกินไป เพลงอาจฟังขุ่นได้ง่าย โดยเฉพาะเมื่อมีคีย์บอร์ดหรือ Pad เล่นประกอบอยู่แล้ว
- เริ่มจากใช้สายกลางของกีต้าร์ก่อน เช่น สาย 4, 3 และ 2
- หลีกเลี่ยงการดีดครบทุกสาย ถ้าเพลงมีเครื่องดนตรีหลายชิ้น
- ใช้การดีดสั้น ๆ ในจังหวะยก เพื่อให้ Groove ชัดขึ้น
- ปล่อยเสียงค้างเฉพาะบางคอร์ด ไม่จำเป็นต้องปล่อยยาวทุกจังหวะ
- ถ้าเพลงมีมือเบสเล่นไลน์เยอะ ควรลดเสียงต่ำของกีต้าร์ลง
- ถ้าใช้เอฟเฟค Delay หรือ Reverb ควรลดจำนวนโน้ตในคอร์ดให้น้อยลง เพื่อไม่ให้เสียงล้นเกินไป
อย่าเล่นเต็มย่านเสียงตลอดเวลา
ปัญหาที่พบบ่อยคือการเล่นคอร์ดคู่ 4 หนาเกินไป หรือเล่นพร้อมกับเครื่องดนตรีหลายชิ้นในย่านเสียงเดียวกัน จนทำให้เพลงขุ่นและเสียความโปร่ง
วิธีแก้คือเลือกใช้เฉพาะบางช่วงของเพลง เช่น Intro, Verse หรือ Bridge และหลีกเลี่ยงการเล่นชนกับไลน์เปียโนหรือ Pad มากเกินไป โดยเฉพาะในงานเรียบเรียงที่มีชั้นเสียงหลายส่วนทำงานพร้อมกัน
การใช้ Quartal Voicing ในงานเรียบเรียงเพลง
จุดเด่นของการเรียงเสียงแบบคู่ 4 คือช่วยเปลี่ยนอารมณ์ของ Progression เดิมให้ฟังร่วมสมัยขึ้น แม้ยังใช้ชุดคอร์ดเดิมก็ตาม
ตัวอย่างเช่น Progression แบบธรรมดาอย่าง
Dm7 - G7 - Cmaj7
หากต้องการควบคุมให้คอร์ดเปลี่ยนต่อกันลื่นขึ้น ควรศึกษา Voice Leading สำหรับกีต้าร์และเปียโน เพิ่มเติม เพราะจะช่วยให้การวางเสียงแต่ละคอร์ดมีทิศทางมากขึ้น
ถ้าปรับวิธีวางเสียงใหม่โดยใช้คู่ 4 บางส่วน เพลงจะฟังเปิดและลื่นขึ้นทันที โดยเฉพาะเมื่อใช้ร่วมกับเบสค้างหรือ Ambient Reverb
วิธีวางร่วมกับเบสและกลองให้เพลงยังชัด
การใช้คอร์ดคู่ 4 จะได้ผลดีขึ้นเมื่อวางร่วมกับไลน์เบสและจังหวะกลองอย่างระมัดระวัง เพราะคอร์ดประเภทนี้มักไม่บอกหน้าที่ของคอร์ดชัดเท่าการเรียงเสียงแบบคู่ 3
- ให้เบสช่วยยืนยัน Root หรือทิศทางของคอร์ด
- ถ้าเบสเดินเยอะ คอร์ดควรเล่นเรียบขึ้นและเว้นช่องมากขึ้น
- ถ้ากลองเล่น Groove แน่น คอร์ดควรเลือกจังหวะที่ช่วยเสริมจังหวะหลัก ไม่ใช่เล่นแข่งกับกลอง
- ถ้าเพลงต้องการความโปร่ง ให้ใช้คอร์ดเป็นเสียงเน้นมากกว่าการเล่นยาวตลอดห้อง
- ถ้าเพลงต้องการความหนาแน่น ให้ค่อย ๆ เพิ่มชั้นเสียงในท่อน Pre-Chorus หรือ Bridge
- ระวังไม่ให้กีต้าร์ คีย์บอร์ด และ Pad เล่นคอร์ดย่านกลางพร้อมกันมากเกินไป
ใช้ร่วมกับ Modal Harmony ได้ดีมาก
การเรียงเสียงแบบคู่ 4 ทำงานได้ดีในเพลงที่ใช้แนวคิด Modal Harmony เพราะช่วยลดความรู้สึกว่าคอร์ดต้องรีบกลับไปหาศูนย์กลาง ทำให้เพลงเคลื่อนที่ด้วยบรรยากาศและสีสันของเสียง มากกว่าการพาไปหาคอร์ดจบแบบชัดเจน
ถ้าต้องการอ่านมุมมองเพิ่มเติมเกี่ยวกับการใช้ Voicing ในบริบท Modal Harmony บทความ Modal Harmony ของ Berklee Online อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างเบส โหมด และการรับรู้หน้าที่ของคอร์ดได้ชัดเจน
ตัวอย่างเช่น Dorian หรือ Lydian Mode จะฟังโดดเด่นขึ้นมากเมื่อใช้คอร์ดแบบคู่ 4 เพราะช่วยขยายสีสันของ Scale ได้ชัดกว่า Triad ปกติ
เทคนิคฝึกฟัง Quartal Voicing ให้เข้าใจจริง
หลายคนเข้าใจทฤษฎีได้ แต่ยังแยกเสียงคอร์ดคู่ 4 ออกจากคอร์ดทั่วไปไม่ชัดเมื่อต้องฟังเพลงจริง วิธีฝึกที่ดีคือเริ่มจากการเปรียบเทียบเสียงทีละอย่าง
- ฟังคอร์ดคู่ 3 และคู่ 4 สลับกัน
- เล่นคอร์ดเดิมด้วยวิธีวางเสียงที่ต่างกัน
- ฟังความต่างของความตึงและความโปร่งในแต่ละแบบ
- ลองเล่นใน Tempo ช้า เพื่อฟังเสียงค้างของแต่ละโน้ต
เมื่อเริ่มชินหู ผู้เล่นจะเลือกใช้เสียงแบบคู่ 4 ได้ตามอารมณ์เพลง แทนการเดาสุ่ม และช่วยให้การเรียบเรียงเพลงมีมิติชัดขึ้นมาก
แบบฝึกซ้อมสั้น ๆ สำหรับนำไปใช้จริง
การฝึกให้เข้าใจเสียงแบบคู่ 4 ควรฝึกทั้งการฟัง การเล่น และการนำไปวางใน Progression จริง เพราะถ้าฝึกเพียงการจำรูปคอร์ด อาจนำไปใช้ได้เฉพาะบางเพลง แต่ยังเลือกใช้ไม่แม่นในสถานการณ์จริง
- เลือก Progression สั้น ๆ 2-4 คอร์ด แล้วเล่นด้วย Triad ปกติก่อน
- เล่น Progression เดิมอีกครั้ง โดยใช้เสียงคู่ 4 ในบางคอร์ดเท่านั้น
- อัดเสียงทั้งสองแบบ แล้วฟังเปรียบเทียบว่าแบบใดโปร่งกว่า
- ลองเปลี่ยนเฉพาะคอร์ดแรกของห้อง เพื่อฟังว่าอารมณ์เพลงเปลี่ยนมากเพียงใด
- ลองเปลี่ยนเฉพาะคอร์ดก่อนเข้าท่อนฮุค เพื่อสร้างแรงส่ง
- ฝึกกับ Tempo ช้า เพื่อฟังระยะห่างของเสียงแต่ละตัวให้ชัด
- เมื่อเริ่มชินแล้ว ค่อยทดลองใส่ไดนามิก, Palm Mute หรือจังหวะขัด เพื่อให้คอร์ดมีชีวิตมากขึ้น
อย่ามองว่าเป็นแค่ “คอร์ดแปลก”
สิ่งสำคัญคือเทคนิคนี้ไม่ใช่วิธีทำให้เพลงดูยาก แต่เป็นการจัดระเบียบเสียงใหม่ เพื่อให้เพลงมีพื้นที่มากขึ้นและมีคาแรคเตอร์ต่างจากเดิม
นักดนตรีจำนวนมากเริ่มจากใช้คอร์ดแบบนี้เพียงเล็กน้อยในบางท่อน แล้วค่อยพัฒนาไปสู่การเรียบเรียงที่ซับซ้อนขึ้น เพราะแม้จะเป็นเทคนิคขั้นสูง แต่หากใช้อย่างเหมาะสม เพลงจะฟังเข้าถึงง่ายขึ้นได้เช่นกัน
การเรียงคอร์ดด้วยคู่ 4 จึงเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญของการเรียบเรียงดนตรีสมัยใหม่ โดยเฉพาะสำหรับคนที่เริ่มรู้สึกว่าคอร์ดแบบเดิมให้บรรยากาศไม่พออีกต่อไป การเข้าใจการเรียงเสียงแบบคู่ 4 จะช่วยเปิดมุมมองใหม่ทั้งเรื่องฮาร์โมนี การคอมป์กีต้าร์ การเล่นคีย์บอร์ด และการสร้างบรรยากาศของเพลงให้ลึกขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องใช้คอร์ดซับซ้อนตลอดเวลา
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น